We besluiten voor de verandering een fiets te huren en omdat we ook graag willen snorkelen, begeven we ons naar de Dive Inn, een bar van een Noord-Welshman, die ook fietsen verhuurt. Helaas is de baas er niet en zijn behulpzame vrouw die voor ons een ontbijt bij wijze van lunch in elkaar draait kan ons helaas alleen aan twee niet volledig functionerende fietsen helpen. Dat schiet niet echt op en een tuktuk-driver belt een vriend die een brommer voor ons heeft. Voor 7 dollar. Het is weer een Honda Dream (125 cc), niks mis mee, en dus gaan we er nog maar eens met de brommer op uit. Naar de Tatai waterval, die een kleine 20 kilometer buiten het stadje ligt.

De weg er naartoe stijgt en daalt over de heuvels dat het een lieve lust is en we zijn maar wat blij dat we in zijn twee omhoog kunnen in plaats van in een van de 18 versnellingen van de fiets… In het brandende middagzonnetje was het een forse tocht geweest. Bij de Tatai brug (zie foto) aangekomen hebben we de weg naar rechts gemist en vragen aan een paar locals (die al een aantal blikjes bier voor zich hebben staan) waar we de afslag gemist hebben. Ondertussen blijkt dat we de sleutel van de brommer kwijt zijn: uit het slot getrild. De sleutel paste al niet helemaal (was dus al geen origineel) maar geen sleutel is natuurlijk niet handig. Gelukkig kunnen we de brommer gewoon starten en de biermannetjes krijgen het voor elkaar om zonder sleutel de “kofferbak” onder het zadel open te maken en voor ons de sleuteltjes van het kabelslot te bemachtigen. Kunnen we de boel toch op slot zetten.

Niet indrukwekkend, wel heel mooi!

De watervallen zijn niet heel indrukwekkend in de droge tijd, maar het water is lekker koel en we zitten een tijdje met de voetjes in het water, terwijl verderop de witte toeristen in bikini over de rotsen klauteren. De meeste toeristen komen rechtstreeks uit Thailand en hebben nog niet door dat de kledingnormen hier in vergelijking met Thailand ongeveer 50 jaar achter lopen.

Terug in Koh Kong (nadat M. de hele terugweg het asfalt afspeurde of ze de sleutel toevallig zag liggen) laten we voor 3 dollar een nieuwe (en veel betere!) sleutel maken.

We rijden door naar de andere kant van de rivier, over de tolbrug, naar het zgn. Nice Beach. Daar is de Crab Shack, een hutje aan het strand (waar niemand te bekennen is!) waar we lekker met een biertje langs de vloedlijn wandelen, onderwijl de heremietkreeftjes plagend.

Tegen zonsondergang (achter de wolken) rijden we terug naar Koh Kong en leveren de brommer in. De tweede waterdag was wederom geslaagd. De dag van morgen zal meer water brengen: we gaan een tocht per boot maken naar Koh Kong Island.

We tuffen lekker over de landelijke wegen naar het eerste hoogtepunt: de bamboo-train. Op het oude Franse enkelspoor van Phnom Penh naar Battambang dat onder koloniaal bewind is aangelegd, maar waar sinds tijden nauwelijks nog een normale trein rijdt, hebben de locals een eigen systeem opgezet. Neem een viertal oude tankwielen (waar de rupsbanden over lopen), las die per twee met een as aan elkaar, rollagers erom, erop leg je een bamboe tafelblad ter grootte van 1,5 bij 2,5 meter en maak het af met een dieselmotortje (van het soort dat hier voor irrigatiepompen of generatoren wordt gebruikt) en een drijfriem. Waarom zo eenvoudig, zou je je misschien afvragen? Nou, omdat het enkelspoor is. Het is dus zaak dat men bij tegemoetkomend verkeer snel de “wagen” van de rails kan halen, en er snel weer op kan zetten.

We rijden met de bamboo-train een 20 minuten mee naar het volgende dorp. Onderweg komen ons vier andere wagentjes tegemoet, en natuurlijk moeten wij dan van de rails. Binnen enkele seconden ligt het “tafelblad” in de struiken en worden de wielen ernaast gekwakt. Passeert u maar!

Het koppelen en ontkoppelen van de motor gaat heel eenvoudig door de spanning op de drijfriem te variëren door de motor met een hefboom verder naar achteren te trekken.

Onderweg naar de tempels: hanengevecht

In het dorp is niet veel te beleven, het is bovendien gaan regenen (voor het eerst sinds begin november!), dus we besluiten om zodra het enigszins droog is de terugweg met de bamboo-train te nemen. Bij het beginstation genieten we van een lunch met echte prahoc (gefermenteerde (10+ maanden) vis) en rijden stapvoets over het glibberige kleipad terug naar de hoofdweg.

Volgens onze kaart (die niet veel meer weergeeft dan een paar schematische hoofdwegen) moeten we naar het noorden en we nemen een paar grindweggetjes door de rimboe, waarmee we uiteindelijk in de buurt van onze volgende bestemming komen: een vervallen tempel. De weg naar de tempel is eenvoudig, maar veel is er niet te zien en we rijden al gauw terug richting Battambang. Daar moet onderweg nog een tempel zijn, die we in eerste instantie keihard voorbij scheuren. Ook niet heel bijzonder, maar het ritje door de achterlanden van Battambang is leuk, vooral omdat we langs de rivier rijden en veel interessante huisjes en winkeltjes zien.

Op de terugweg naar Battambang passeren we nog een oude Pepsi fabriek, waar in 1975 de productie plotseling stokte en sindsdien de flesjes nog onaangeroerd in de kelder staan. De fabriekshallen zijn leeg en geven het geheel een beetje een spookachtige sfeer.

Rond 5-en zijn we terug om de brommer in te leveren en meteen op een balkon aan een biertje te gaan. Geslaagde dag, ondanks de regen. Morgen op weg naar Pursat, om te zien of er nog een groot avontuur beleefd kan worden door een bijzondere route dwars door het regenwoud van de Cardamom Mountains naar Koh Kong te nemen…

Struikrover M.

Om 9 uur rijden we weg. De eerste paar kilometers gaan makkelijk, National Highway 69 begint in Sisophon netjes geasfalteerd. Al gauw, echter, gaat het asfalt over in een zand weg, die na tewe maanden van droogte meer een stofweg is. National Highway is nu National Dustway. Al het verkeer op de weg, maar vooral de vrachtwagens (de weg ontsluit ook het grensgebied met Thailand rond Samroang), dat ons inhaalt of tegemoet komt werpt een enorm stofgordijn op. We stoppen na drie kwartier om onze droge keel met een ijskoffie te smeren en een sjaal te kopen voor Jaap, de bestuurder. Het wordt een spannend koppel zo op de brommer, net twee struikrovers.

Naast stof op de weg, zijn er nog de nodige kuilen. Geen kinderachtige putjes in de weg, maar serieuze kuilen. Het oppervlak van de weg verandert regelmatig, van roodbruin stof en veel mul zand met kuilen, naar witte, harde klei vol gleuven van de regen. Geen van beide echt prettig rijden en we maken niet veel meer dan 30 km/u. Op sommige stukken ligt grind, daar kunnen we tegen de 40 rijden.

Struikrover H.

Met nog een stop bereiken we uiteindelijk na 11 uur het eerste doel: Banteay Top, een ruine van een tempel, mooi gesitueerd tussen rijstvelden en een meer. De lokale beheerder/politieman trekt gauw zijn hemd aan als we arriveren en laat ons de tempel zien, inclusief de nieuwe pagoda die ernaast gebouwd wordt.

Tegen half 1 zijn we in Banteay Chhmar en worden we gespot door iemand van het Community-Based Tourism bureau. We stoffen ons af, voor zover dat gaat en lunchen met fried rice, alvorens we onze kamer te zien krijgen. Het is een eenvoudige hut van hout op palen, netjes onderhouden (relatief nieuw ook), met daarin twee kamers met een tweepersoons bed en klamboe. Prima-de-lux, wat ons betreft.

Na een douche (met emmer water) verkennen we de tempel, het dorp met haar markt en de zijdeweverij en melden ons om half zeven voor het eten. dat wordt speciaal voor ons opgediend in de kantine van het project, waar een tafel voor twee gedekt is.

We gaan vroeg onder de wol (9 uur), terwijl elders in het dorp een bruiloft in volle gang is en er van ver muziek door de donkere nacht (heel donker in een dorp zonder elektriciteit na acht uur) schalt.

Benzine station met onze Honda

Rond schemer worden we wakker van de bruiloft (die beginnen alweer vroeg) en de hanen (die ook vroeg beginnen). We blijven nog een uurtje liggen tot half even en staan dan rustig op. Om half acht hebben een ontbijt van fried rice en noodles om daarna de terugreis te aanvaarden.

De tickets

Het terrein waarover de tempels verspreid liggen is enorm groot (10 kilometer in oost-west richting en pakweg 7 in noord-zuid richting) en we fietsen flink wat af, van tempel naar tempel. Iedere tempel heeft een eigen verhaal en bijzonderheden, en met iedere tempel stijgt de verbazing over het feit dat al deze tempels in twee eeuwen zijn gebouwd en tegelijkertijd hebben bestaan, en niet als ruines (de stad Angkor had op haar hoogtijdagen maarliefst 1 miljoen inwoners).

Vervelend zijn wel de kinderen en vrouwen die voortdurend hun koopwaar aanbieden: “Scarf Madam, nice scarf, only 3 dollar, madam, cheap scarf, you want scarf, madam? only 3 dollar, for your friend home, nice scarf, maybe when you come back? if you want scarf you buy it from me?” en dat dan ook voor “cold water”, “lunch”, “fruit”, “T-shirt”, “guide book”, etc. De mannen rijden allemaal tuktuk en zijn over het algemeen redelijk druk. List en bedrog zijn hier aan de orde van de dag, wat ook weer niet gek is gezien de moordende concurrentie. Op een “eet-eiland” op een stoffige parkeerplaats zitten zo’n 15 tentjes bij elkaar onder 1 dak. En allemaal proberen ze hun klanten binnen te harken.

Eettentjes en souvenirs

Ondertussen rijden de airconditioned touringscars af en aan, vol met Koreanen en Japanners, de tuktukjes zijn gevuld met Europeanen, Amerikanen en Australiers. Angkor is big business. De overheid heeft het beheer van de kaartverkoop verkocht aan een oliebedrijf, Sokimex, die van elk kaartje 17% in hun zak stoppen. Dat is van onze kaartjes (drie dagen voor $40 pp) al $13,50. Nu moet gezegd worden dat alles ook goed geregeld is: het park wordt iedere dag geveegd (de berm van de wegen wordt (met een ouderwetse bezem) bladvrij geveegd, ja, van al die kilometers!), bij elke tempel is een kaartjes controleur, en in de tempels zijn een dozijn mensen de boel in de gaten aan het houden.

‘s Avonds besluiten we het advies van Het Boek te volgen en eten bij Angkor Palm, een restaurant dat gespecialiseerd is in de Khmer keuken. Helaas valt eigenlijk alles tegen, we eten veel liever bij de lokale tentjes met plastic tafels en stoelen, waar het eten niet afgevlakt smaakt. Verder maken we een rondje langs “Pub Street” en “The Alley”, waar het er nogal op zijn Costa-del-Sol’s aan toe gaat: luide muziek, veek bikini’s en bier. Kortom, niets voor ons en we trekken ons terug in onze eigen straat in een soort lounge tentje waar ze jazz draaien.

De dag van Angkor Wat brengt ons weer midden in het toerimse terug. Deze tempel der tempels, het grootste religieuze bouwwerk op aarde, trekt dus inderdaad vele hordes mensen. gelukkig zijn we vroeg en komen we vooral heel veel mensen tegen op onze weg naar buiten. Angkor is indrukwekkend, vooral de vele uitgehakte reliefs van verhalen over oorlog en vrede tussen het Khmer en het Cham volk.

Bayon, de tempel van de vele gezichten is zondermeer fotogeniek. Een lust voor de camera, je kunt nergens staan zonder dat minimaal tien gezichten je aankijken en naar je glimlachen. Zie de foto’s voor een reportage.

Deze tweede dag ontlopen we het echte toerisme en eten in een Filipijns tentje vlakbij ons hotel. Het eten is verrassend lekker en de gastheer heel vriendelijk. we geven ‘m een “Like” op zijn facebook pagina en gaan tevreden onder de wol.

De derde tempeldag lopen we serieus het risico tempel-moeheid op te lopen, en gelukkig hebben we deze dag met een hotel-genoot een afspraak gemaakt om per tuktuk naar een afgelegen tempel te reizen (toch weer een tempel). De tocht er naartoe is echter lekker fris (we vertrekken om 7 uur ‘s ochtends) en de tempel (Bantey Srei) is erg klein, maar bijzonder fraai gedecoreerd. Kortom, een makkelijk te verteren exemplaar.

Kbal Spean

Onze volgende stop vereist een wandeling van 2 km de berg op, over een pad vol grote stenen. Het is een mooie tocht en boven wacht ons een riviertje, waarvan in het bed en de wanden figuren zijn uitgehakt. Erg fraai.

Onze laatste tempel in Angkor is een middelgrote, redelijk fraaie tempel, maar gezien de andere tempels helaas niet bijzonder interessant. We zijn om 4 uur terug in het hotel en lopen de stad in om ergens in een saaie (maar gelukkig rustige) tent een biertje te drinken.

Angkor was geweldig, helaas erg druk, en Siem Reap kan ons eigenlijk gestolen worden. Op naar het platteland van Banteay Meanchey, waar het avontuur lonkt en… jawel, nog een mooie tempel.

Klik hier voor de foto’s…

Bij het guesthouse...

Verder horen we dat ons voorgenomen vertrek van de volgende dag naar Siem Reap waarschijnlijk niet mogelijk is. Het is wel mogelijk de dag erop te gaan met een share-taxi voor $6. Een snelle rekensom leert ons dat het voordeliger en leuker is om nu de dag in Koh Ker te blijven in plaats van hals-over-kop met een private taxi of moto (brommer) naar Siem Reap te scheuren. De keuze is helemaal snel gemaakt als we horen dat we van het hotel voor $10 de hele dag een brommer mogen huren om in Koh Ker rond te tuffen. Tevreden over het verloop van deze ontwikkelingen gaan we vroeg (22:00) slapen om de volgende dag op tijd op pad te gaan.

Om 6:00 uur gaat dapper de wekker af, maar het is nog donker en we draaien ons nog eens om. Om 7:00 uur zitten we aan de ontbijttafel met een bakkie straffe Cambodjaanse koffie (echt heel straf) met zoete gecondenseerde melk en een paar bananen. Prima ontbijt.

Op de oude Honda

We krijgen onze brommer (een oude Honda waar niets aan werkt, behalve de electric starter en de motor) en na een korte uitleg over alles wat niet werkt (?) tuffen we er vandoor. Richting Koh Ker, de hoofdstad van het Angkor rijk ongeveer van 950 tot 1050 AD, toen de hoofdstad Angkor tijdelijk verlaten werd. De reden hiervoor is onduidelijk, het zou een tijdelijke verplaatsing van de hoodfstad door een nieuwe troonopvolger kunnen zijn geweest, maar ook een rivaliserende hoofdstad.

Koh Ker is gebouwd rond een centraal water reservoir (Rahal) van 1188 x 548 meter. Er zijn verschillende tempels die allemaal op een route van ongeveer 10 kilometer te bezoeken zijn. Bij de toegangsweg staat een soort tol-poortje, waar op een geprint briefje “ticket office” op staat, maar er is niemand aanwezig. We tuffen door en bij onze tweede tempel worden we benaderd door iemand die ons kaartjes wil verkopen. Ik ben nog wat wantrouwend (India gewend, daar vertelt iedereen je dat je ze entreegeld moet betalen), maar de man is te goeder trouw en we betalen netjes $10 per persoon (jaja, geen flauwe prijs).

Een "natuurlijke" steunconstructie

De tempels overigens spreken tot de Indiana-Jones-achtige verbeelding: ze zijn overwoekerd met planten en soms lijken ze zelfs bij elkaar gehouden te worden door wortels van bomen die om de tempel heen groeien. Sommige tempels zijn eenvoudig, ze bestaan uit slechts 1 toren, andere zijn meer een complex van verschillende torens en gebouwtjes binnen een omheining. Het mooiste is de Prasat Thom (thom betekent groot), een uitgebreid complex van tempelgebouwen met aan het eind ervan een soort maya pyramide van zeven lagen. Met 40 meter hoog is het een zeer indrukwekkende constructie van enorme uitgehakte rotsblokken. Voor beelden bij deze tekst, zie onze foto’s, een aanrader!

Lees verder bij Marmite!